VinnaIIVinna í Noregi

Að finna sér atvinnu í Noregi er svipað og annars staðar á Norðurlöndunum og í Vestur-Evrópu, leggja þarf vinnu í undirbúning og útvegun þeirra gagna sem sýna að einmitt þú ert rétti starfskrafturinn handa vinnuveitandanum sem þú hefur augastað á eða bara hverju því fyrirtæki sem er að fjölga hjá sér eða ráða í einhverja stöðu. Ferilskráin er lykilatriði og gildir þá í meginatriðum sama aðferðafræði og á Íslandi, störf og menntun koma í öfugri röð, það nýjasta fyrst og almennt er óþarfi að fara lengra en 10 – 15 ár aftur í tímann nema sérstaklega þurfi að vekja athygli á einhverju eldra. Sé verið að sækja um starf þar sem sum fyrri störf en ekki öll skipta máli er góð hugmynd að skipta ferilskránni í mikilvægt og minna mikilvægt (n. relevant/mindre relevant) og draga þannig fram það sem skiptir máli í menntun og fyrri störfum fyrir starfið sem þú sækist eftir.

Meðmæli

Töluverð áhersla er lögð á meðmæli á norskum vinnumarkaði og er það reynsla þess sem hér skrifar að nokkru meiri vigt sé lögð á þau hér en víða á Íslandi. Skrifleg meðmæli eru alltaf góðra gjalda verð en þú munt sjá að flestir norskir vinnuveitendur vilja mjög gjarnan fá að hringja í að minnsta kosti síðasta vinnuveitanda þinn og eiga þá til að vera með tilbúinn spurningalista um umsækjandann. Þetta gildir heldur síður ef meðmælandinn er í öðru landi en sértu aðeins búin(n) að slíta barnsskónum á norskum vinnumarkaði og hefur starfað hjá að minnsta kosti einum vinnuveitanda hér máttu búast fastlega við að haft verði samband við hann.

Eigirðu skrifleg meðmæli frá íslenskum vinnuveitendum er það vel þess virði að leggjast í þá vinnu að fá þau þýdd á norsku, undirrituð aftur af einhverjum á sama vinnustað og ekki vitlaust að þau séu prentuð á bréfsefni með merki eða haus fyrirtækisins. Þetta má svo lesa inn á tölvu með skanna og senda sem viðhengi með öllum umsóknum. Hafirðu ekki vanið þig á að biðja um meðmæli þegar þú hættir á vinnustað reyndu þá að útvega alla vega meðmæli frá síðasta vinnustað. Biddu alltaf um skrifleg meðmæli þegar þú hættir á norskum vinnustað. Mörg norsk fyrirtæki (og allar ríkisstofnanir) gefa út þjónustuvottorð (n. tjenestebevis) sem er staðfesting á að þú hafir starfað þar. Oft er þetta ekki annað en upphafs- og lokadagsetning ráðningar, starfshlutfall í prósentum og stundum fjöldi veikindadaga síðustu 12 mánuðina en sumir vinnuveitendur láta þó fylgja tvær, þrjár línur um að þarna fari starfskraftur sem verður saknað. Margir láta þó ekkert slíkt fylgja og ber alls ekki að túlka það neikvætt á neinn hátt. Semdu alltaf við síðasta yfirmann þinn um að hringja megi í hann til að spyrja út í þig, nema störfum þínum á vinnustaðnum hafi lokið með ósköpum.

Starfsmannaleigur – oft góður upphafskostur

Starfsmannaleigur (n. bemanningsbyrå) eru mun útbreiddara fyrirbæri í Noregi en á Íslandi þar sem þetta hugtak hefur haft á sér örlítið neikvæðan blæ, til dæmis vegna fréttaflutnings af erlendum starfsmannaleigum sem komið hafa að framkvæmdum á Íslandi og kjörum starfsmannna þeirra. Vinnumiðlanir hafa verið útbreiddara fyrirbæri á Íslandi, en hérna í Noregi er útleiga á starfskröftum svo stór iðnaður að á fyrri hluta ársins 2011 voru 350 slíkar leigur starfandi í landinu með alls 80.000 starfsmenn í útleigu. Það er alls ekki vitlaus hugmynd að stíga sín fyrstu skref á norskum vinnumarkaði gegnum starfsmannaleigu. Samkvæmt norskum lögum er slíkum leigum nú bannað að greiða útleigðu starfsfólki lægri laun en tíðkast fyrir sömu störf hjá fyrirtækinu sem leigir starfskraftinn inn en að vísu getur sú staða auðveldlega komið upp að innleigður starfskraftur hafi í raun lægri laun þar sem hann þiggur gjarnan byrjunarlaun en eigin starfsmenn vinnuveitandans eiga sér lengri feril í starfi sínu. Eins gerist það að þessi lög eru brotin og því miður eru innflytjendur frá Austur-Evrópu oft fórnarlömb í slíkum málum.

Ein ástæða fyrir þessum mikla fjölda starfsmannaleiga er að sum fyrirtæki búa við þannig rekstrarumhverfi að miklar sveiflur eru í þörf þeirra fyrir mannafla. Þá getur verið tímafrekt og gríðarleg vinna farið í að ráða fólk sem ef til vill þarf svo að segja upp síðar eða senda tímabundið heim á hálfum launum (svokölluð permittering) vegna ónógra verkefna. Annars staðar þykir hentugt að losna við að halda úti umfangsmiklu starfsmannahaldi og enn ein ástæðan er að sumar starfsmannaleigur bjóða upp á starfsfólk með sérþekkingu á ákveðnu sviði eða sviðum og ábyrgjast þá að sú þekking sé fyrir hendi. Mörg þúsund manns á norskum vinnumarkaði eru fastráðin hjá starfsmannaleigum og leigð til annarra vinnuveitanda, oft um lengri tíma. Þurfi sá vinnustaður skyndilega að fækka fólki gerir starfsmannaleigan sitt besta til að leigja starfskraftinn út annað. Algengara er þó að fólk hefji störf sem leigustarfskraftur og að loknum ákveðnum reynslutíma bjóðist því fast starf sem starfsmaður þess fyrirtækis sem upphaflega tók það á leigu.

Hvar á að leita að vinnu?

Vinna í Noregi - Leit á vinnu í gegnum Finn.no er góður kostur.Þrátt fyrir alla þá samskiptatækni sem nútíminn býður upp á er það enn góð og gild aðferð við atvinnuleit að fara milli vinnustaða og spyrjast fyrir um vinnu. Sumir vinnustaðir hengja enn auglýsingar eftir nýju starfsfólki út í glugga hjá sér og í umferðinni má sjá bíla frá verktakafyrirtækjum með spjald úti í glugga um að hér vanti fólk í vinnu. Fljótlegra og töluvert einfaldara er þó að nota atvinnuauglýsingasíður á netinu. Allar starfsmannaleigur hafa heimasíður en auk þess halda stórar óháðar vefsíður utan um fjölda atvinnuauglýsinga. Má þar helst nefna síðu norsku vinnumálastofnunarinnar NAV og síðuna Finn.no sem er sölu- og leigusíða fyrir nánast allt auk þess að halda utan um gríðarmikinn atvinnuauglýsingavef. Besta leiðin til að kynnast þessum síðum er að flakka um þær og skoða og á báðum má leggja fram eigin ferilskrá, merkja við hvers konar störf komi til greina og jafnvel biðja um að fá sendan tölvupóst í hvert sinn sem nýtt starf kemur inn í valda starfaflokka. Auk þessa er upplagt að fara inn á heimasíður fyrirtækja, sækja þar um auglýst störf eða leggja inn opna umsókn (n. åpen søknad) sem að jafnaði er geymd í sex mánuði. Það er gömul og fullgild aðferðafræði í Noregi að leggja inn umsókn og hringja svo eftir viku eða tíu daga og athuga hvernig landið liggi.

Tungumálakröfur

Krafa um að umsækjandi skiljist og geti gert sig skiljanlegan í ræðu og riti á norsku, eða að minnsta kosti einhverju skandinavísku tungumáli öðru (dönsku eða sænsku), er mjög rík á norskum vinnumarkaði. Þetta er reyndar örlítið mismunandi eftir atvinnugreinum en er almenn krafa og alveg ófrávíkjanleg í verslun og öllum þjónustustörfum þar sem Norðmenn yfir sextugu tala ógjarnan ensku og þykir mjög fráhrindandi að lenda í aðstæðum í sínu heimalandi þar sem þeir neyðast til að skilja eða tala ensku. Engin ástæða er þó til að láta þetta fæla sig. Flestir Íslendingar komast lengra en þeir halda á menntaskóladönskunni sem þeir hafa varla notað um ævina og eins er okkur Íslendingum það í blóð borið að vera snöggir upp á lagið að ná tökum á öðrum norrænum málum. Galdurinn er bara að koma til landsins og byrja að tala en einnig er auðvelt að undirbúa sig á Íslandi. Þar má taka norskunámskeið sem ýmsir aðilar bjóða upp á en ekki er verra að lesa norska texta og hlusta á fréttatíma norska ríkisútvarpsins NRK sem eru aðgengilegir á vef þess, nrk.no. Stærstu mistök nýrra Íslendinga í Noregi, hvað tungumál snertir, er að byrja að tala ensku og reyna ekki að bjarga sér á norsku. Í þeim vef er mjög auðvelt að festast í stað þess að láta sig bara hafa það á norsku, gera sig aðeins að fífli og vera svo með grunntökin eftir fyrsta hálfa árið.